|
Tarihçe
Çağrı Bey,
Selçukluların atası Selçuk Beyin torunudur. Babası Mikail Yabgudur. Aynı
zamanda Büyük Selçuklu Devletinin kurucusu Tuğrul Beyin kardeşidir.
Oğuzları Maveraünnehirde
toplayan dedesi Selçuk Beyin ölümünden sonra, kardeşi Tuğrul Bey ile
Karahanlı Yusuf Kadir Han ve Gazneli Mahmuta karşı savaştı. Bu arada
Bizansa bağlı bazı Ermeni krallıklarına akınlar düzenleyerek meliki
olduğu Horasana bol ganimetle döndü.
1025 yıllarında
Türkmenlerin büyük bir bölümü Tuğrul ve Çağrı Beylere bağlandı. Bu arada
Gazne hükümdarlığına Sultan Mesut geldi ve O da Tuğrul ve Çağrı Beylere
karşı bir siyaset izledi.Ancak bu iki kardeş, Sultan Mesutun bu
çabalarını, Nesa yakınlarında yapılan savaşı kazanarak önlemeyi başardı ve
Sultan Mesutu kendileriyle anlaşmak zorunda bıraktı.
Bundan sonra,
Gaznelilerin çıkardıkları sorunlar ve Selçuklulara saldırmaları üzerine
birçok kez yeni savaşlar başladı fakat bu savaşlar çoğunlukla Tuğrul ve
Çağrı beylerin üstünlükleriyle sonuçlandı.
Son olarak Çağrı Bey komutasındaki Selçuklu ordusu, Gazne kuvvetlerine
karşı Dandanakanda görkemli bir zafer kazandı.Bu zafer Büyük Selçuklu
Devletinin kuruluşuna zemin hazırladı. Bu arada Dandanakanda ağır bir
yenilgi alan Sultan Mesut, Gazneye kaçarak canını zor kurtardı.
Büyük Selçuklu Devleti
kurulduktan sonra toplanan kurultayda Tuğrul Bey yeni devletin hükümdarı
ilan edilirken,Çağrı Beye de Melik unvanıyla Horasan verildi.
Bundan sonra Çağrı Bey Belh şehrini kuşatarak ele geçirdi. Daha sonra
Bütün Toharistanı alarak Mervi merkez edindi. Gazne Sultanı Mevdûd,
Çağrı Beyin hastalanmasını fırsat bilerek Selçukluların elde ettikleri
yerleri geri almak için harekete geçti. Gazneli ordusuna karşı oğlu Alp
Arslanı gönderen Çağrı Bey, Belh ve Toharistanın yönetimini de ona
verdi.Harizm i aldı ve bir evlenme sonucu Kıpçaklarla birleşti. Sultan
Mevdûd da Büveyhoğulları ve Türkistan hükümdarı ile anlaşma yaptı.
Büveyhoğulları, Çağrı
Beyin üzerine yürüdülerse de Tuğrul Beyin Iraka saldırması üzerine
vazgeçtiler.Bu arada Çağrı Bey, Harizme gelen Gazneli ordusunu, Alp
Arslan da Belhi almaya gelen Karahanlı ordusunu yenilgiye uğrattı.Yapılan
antlaşma ile Karahanlılar, Selçuklu topraklarına saldırmamayı kabul
ettiler.
Bundan sonra Çağrı Bey, Tuğrul Beye başkaldıran yeğeni İbrahim Yınalı
dize getirdi ve onu Tuğrul Beye itaat ettirdi.
Bundan bir yıl sonra
hastalandı ve dinlenmek için çekildiği Serahsta öldü.
Çağrı Bey, Türk tarihi açısından hep önemli bir kişilik olarak yaşadı.
Kardeşiyle Anadoluya yaptığı akınlar sonucu Anadolunun Türkleşmesinde
büyük rol oynadı.Ayrıca Tuğrul Beyin oğlu olmadığından Selçuklular Çağrı
Beyin soyundan türeyip çoğalmışlardır. |